Drewniano-ziemna warownia w Starym Dzierzgoniu była jednym z najstarszych założeń krzyżackich. Wzniesiono ją około 1234 roku na miejscu starszego grodu pruskiego Zirguns, zniszczonego wcześniej przez Krzyżaków. Warownia miała nieregularny narys i była otoczona wałem ziemnym i fosą. Nie wiadomo czy warownia w Starym Dzierzgoniu posiadała elementy murowane. Niektórzy badacze uważają, że do budowy założenia zamku użyto cegły, bowiem na wzgórzu zamkowym znaleziono dwie cegły gotyckie, tak zwane „palcówki”. Problem może być wyjaśniony tylko przez badania archeologiczne. Powstanie Prusów w 1242 r. doprowadziło do odbicia zamku i poważnych zniszczeń. W 1247 roku Krzyżacy opuścili warownię i przenieśli się do pobliskiego Dzierzgonia, gdzie wzniesiono nowy zamek jako siedzibę konwentu. Do dziś zachowały się widoczne zarysy fosy i wałów chroniących niegdyś warownię.

Stary Dzierzgoń jest położony około 33 km na południowy-wschód od Malborka, przy drodze nr 515 z Dzierzgonia do Susza. Zamek stał 1,5 km na północ od centrum Starego Dzierzgonia, w lesie między Starym Dzierzgoniem a wsią Zakręty nad niewielkim dopływem rzeki Dzierzgonki widać pozostałości krzyżackiej warowni.

Zdjęcia wykonano w sierpniu 2017 roku.

         Zamek w Zamku Kiszewskim został zbudowany przez Krzyżaków w końcu pierwszej połowy XIV wieku, na miejscu grodu książąt pomorskich. Było to założenie czworoboczne z narożnymi, czworokątnymi wieżami, wysuniętymi z lica kurtyn. Całość była otoczona nawodnioną fosą.

         Po 1466 roku zamek przeszedł w ręce polskie i stał się siedzibą starostwa niegrodowego. Około roku 1600 został przekształcony w manierystyczną rezydencję, której pozostałością jest zachowana do dziś wieża wschodnia z rozbudowanym budynkiem bramnym. W XIX wieku opuszczony zamek przekształcono w folwark, z nowo wzniesionym budynkiem pałacowym na dziedzińcu w stylu neogotyckim. Obecnie zamek znajduje się w rękach prywatnych i jest systematycznie, acz powoli odbudowywany.

         Zamek Kiszewski jest położony 25 km na południowy wschód od Kościerzyny przy drodze nr 214 do Zblewa. Ruiny zamku znajdują się po prawej stronie szosy.

         Zdjęcia wykonano w październiku 2004 roku.

         Nowe zdjęcia wykonano w lutym 2008 roku.

 

         Pierwotny, gotycki zamek w Nowęcinie zbudował w 1497 roku starosta słupski Klaus Wejher, który przeniósł tu swoją siedzibę z Łeby. Była to trójskrzydłowa budowla rozplanowana na rzucie kwadratu, otoczona wałem i fosą. Skrzydło południowe, podpiwniczone i dwukondygnacyjne, stanowiło front budynku. Na przedłużeniu skrzydła wschodniego stała kaplica zwana Jeruzalem.

         Przez kilka wieków Nowęcin stanowił siedzibę rodu Wejherów, z którego wywodziło się wielu pomorskich dostojników. Dokładne dzieje zameczku nie są jednak znane. Prawdopodobnie ucierpiał w czasie szwedzkich najazdów i kilkakrotnie był odbudowywany. W 1781 roku majątek został sprzedany rodzinie von Somnitz i od tego czasu aż do 1945 roku często zmieniał swoich właścicieli. W 1801 roku Nowęcin kupiła rodzina Schreder, następnie von Pawele, Krockow-Mathy, Kramer, później rodzina Strautz. Na przełomie XIX i XX wieku, za czasów Strautzów rozbudowano folwark.

         W 1909 roku, kolejny właściciel, Leon Ritzke gruntownie przebudował średniowieczny zamek, przekształcając go w pałac. Przebudowano gotyckie skrzydła budowli z kaplicą, oraz dostawiono skrzydło z wieżą oraz dobudówkę z podcieniem. Przekształceniu uległy także wnętrza budowli, a elewacje otrzymały skromny neogotycki wystrój architektoniczny. Zmiany wprowadzono również w bezpośrednim otoczeniu budynku, ale do dziś zachowały się ślady średniowiecznych fos i wałów. Później dobra przeszły w ręce rodziny Blankensee, a w okresie międzywojennym (do 1945 r.) rodziny Rompler. Po II wojnie światowej pałac był użytkowany przez PGR. W latach 60-tych XX wieku obiekt odnowiono z przeznaczeniem na ośrodek wypoczynkowy, zaś w 1999 roku wykupiony został przez państwo Wotów, którzy go odrestaurowali i adoptowali na stylowy hotel i restaurację. Wskutek wielu przebudów obiekt upodobnił się do trzyskrzydłowego, piętrowego i niestety bezstylowego pałacu, nad którym dominuje wysoka, czworoboczna wieża wzniesiona w północnym narożniku. Na szczycie wieży zwieńczonej dachem namiotowym znajduje się platforma widokowa. Jedną z piwnic skrzydła zachodniego, sklepioną kolebkowo, zamieniono na winiarnię. Skrzydło wschodnie, powstałe z dawnej kaplicy, zajmuje jedna, wysoka sala, w której można zobaczyć inskrypcję dziękczynną Ernesta Wejhera. Całość jest otoczona częściowo zasypaną fosą oraz parkiem krajobrazowym o powierzchni około 2 ha. Od wschodu z parkiem graniczy dawny folwark, w skład którego wchodzą XIX-wieczne stajnie, spichlerze i czworaki.

         Nowęcin położony jest w odległości około 2 km na wschód od Łeby, nad Jeziorem Sarbsko.

         Zdjęcia wykonano w maju 2013 roku.

 

         Murowany zamek w Tczewie został wzniesiony przez Krzyżaków w miejscu spalonego w 1309 roku grodu Sambora. Zamek zbudowano z cegły w drugiej ćwierci XIV wieku. Nie znamy formy przestrzennej zamku. Zespół mógł być sprzężony z systemem obronnym miasta, otoczonego murami z pięcioma bramami i dwunastoma basztami. Warownia znajdowała się na wiślanej skarpie, w rejonie klasztoru dominikanów ufundowanego w 1289 roku. Po przejściu tych ziem w granice Polski od 1466 roku zamek stanowił siedzibę starostów.

         Sto lat później już w połowie XVI wieku zamek utracił swe znaczenie i był zrujnowany, co opisuje lustracja przeprowadzona w 1565 roku. Na początku XVII wieku warownię ostatecznie opuszczono, a starostowie mieszkali we dworze. Relikty czytelne jeszcze w XVIII wieku zostały na początku wieku XIX rozebrane przez władze pruskie, co całkowicie zatarło ślady po budowli.

         W czerwcu 2009 roku w czasie budowy nowych kamienic przy ulicy Zamkowej, koparka odsłoniła około 30-metrowy fragment muru zbudowanego z gotyckiej cegły, tzw. palcówki. Być może są to pozostałości zamku krzyżackiego.

         Tczew jest położony 28 km na południe od Gdańska przy drodze nr 91 do Torunia. Zamek istniał prawdopodobnie w północno-wschodnim narożniku Starego Miasta.

         Zdjęcia wykonano w lipcu 2009 roku.

 

         Murowany zamek w Sztumie stanowiący siedzibę krzyżackiego wójta wzniesiono w drugiej ćwierci XIV wieku. Budowlę usytuowano na przesmyku między jeziorami: Barlewickim i Sztumskim. Założenie wzniesiono na planie nieregularnym zbliżonym do trapezu. Główny dom zamkowy został zbudowany wzdłuż kurtyny południowej. Od zachodu przylegała do niego wysoka wieża, flankująca bramę wjazdową, którą poprzedzał most nad fosą. Wzdłuż kurtyny wschodniej wzniesiono skrzydło mieszczące kaplicę. Zamek posiadał oprócz wieży przy bramie jeszcze dwie baszty. W narożniku północno-wschodnim zbudowano sześcioboczną basztę, dziś zachowana w partiach cokołowych oraz w narożniku północno-zachodnim, dziś nieistniejąca. W XV wieku nastąpiła rozbudowa warowni, wzniesiono wtedy, dziś nieistniejące, reprezentacyjne skrzydło zachodnie.

         W latach 1468-1772 w zamek służył jako siedziba polskich starostów. Warownia została zniszczona w czasach wojen szwedzkich i w XVIII wieku zaczęto ją rozbierać. W XIX wieku w pozostałych budynkach umieszczono biura, sąd i więzienie. W latach 1966-71 podjęto prace renowacyjne, które nie zostały w pełni ukończone. Obecnie na zamku mają siedzibę różne instytucje oraz Bractwo Rycerskie Ziemi Sztumskiej. 

         Sztum jest położony 14 km na południe od Malborka, przy drodze nr 55 do Kwidzyna. Zamek znajduje się w południowej części miasta przy samej drodze.

         Zdjęcia wykonano w styczniu 2006 roku.

         Nowe zdjęcia wykonano we wrześniu 2012 roku.

 

         Średniowieczny zamek w Sobowidzu został zbudowany w drugiej ćwierci XIV wieku jako siedziba krzyżackiego wójta. Brak badań terenowych uniemożliwia dokładniejszą analizę założenia. Znajdował się on na półwyspie jeziora i był otoczony fosą.

         Po wojnie polsko-krzyżackiej w 1410 roku został na krótko zajęty przez wojska Jagiełły. W 1459 roku został zniszczony przez gdańszczan. Na początku XVI wieku resztki zamku  były własnością wojewody malborskiego Jerzego Bażyńskiego, który chciał tu wybudować swoją siedzibę rodową. Potem był w ręku kolejnych dzierżawców, a w XVII wieku pełnił jeszcze rolę centrum starostwa niegrodowego z kaplicą. Ostatnim polskim starostą był Szymon Kicki. W XVIII wieku popadł w całkowitą ruinę, a w XIX wieku został rozebrany. Zostały tylko relikty murów i piwnic. Do dnia dzisiejszego zachował się fragment muru wzdłuż czytelnej nadal fosy. Na miejscu zamku stoi bezstylowy pałac z czerwonej cegły.

         Sobowidz jest położony 25 km na południe od Gdańska, 2 km w lewo od drogi nr 222 z Gdańska do Starogardu. Resztki zamku znajdują się w centrum wsi, po prawej stronie drogi.

         Zdjęcia wykonano w październiku 2007 roku.

 

         Murowany zamek w Słupsku został zbudowany w 1507 roku z inicjatywy potomka Warcisława VII księcia szczecińskiego i słupskiego Bogusława X. Budowlę wzniesiono w sąsiedztwie rzeki Słupi, w obrębie dawnego średniowiecznego grodu słupskiego, w południowej części Starego Miasta, w obrębie średniowiecznych murów obronnych. Budowę kończył książę Barnim w 1540 roku. Powstała wówczas dwukondygnacyjna, podpiwniczona budowla, założona na planie prostokąta o wymiarach 16 x 35 metrów z oktogonalną wieżą obronną od strony miasta, dostawioną do północnego boku budynku. Zamek oprócz głównego budynku mieszkalnego posiadał również w swoim obrębie młyn wodny oraz kaplicę na dziedzińcu.

         Za czasów księcia szczecińskiego, Jana Fryderyka w latach 1580-1587 zamek rozbudowano podwyższając go o jedną kondygnację. Pracami włoskiego zespołu architektów kierował Wilhelm Zachariasz. Zamek uzyskał renesansowe rzeźbione obramienia okienne oraz marmurowe posadzki. Po wschodniej stronie wieży dobudowano loggię widokową z arkadami, a przy elewacji wschodniej i zachodniej nadwieszono wykusze. Elewacje pokryto tynkiem, natomiast naroża całego budynku oraz dwóch niewielkich ryzalitów po stronie południowej zaakcentowano gładkimi boniami. Okna ujęto obramieniami w postaci gładkich opasek wykonanych w tynku. Sale przykryto sklepieniami wspartymi na jednym filarze, a na drugim piętrze wybudowano monumentalną salę rycerską z potężną kolebą i zredukowanymi lunetami. W 1589 roku obok zamku zaczęto wznosić ryglowe budynki gospodarcze: browar, piekarnie, stajnie i kuchnie. Obiekty te położone były nad rzeką Młynówką (odnoga Słupi), pomiędzy zamkiem a młynem. W tym okresie zbudowano również przejście w formie ganku, łączące zamek z kościołem poklasztornym dominikanów, pełniącym ówcześnie funkcję magazynu zboża. Na początku XVII wieku odrestaurowano kościół poklasztorny i przeznaczono na kaplicę zamkową. Po 1633 roku zamek przestał być rezydencją książęcą, choć ostatni przedstawiciel rodu Gryfitów Ernest Bogusław de Croy mieszkał w nim do 1684 roku. Pod koniec XVII wieku zamek przejęli Hohenzollernowie.

         Po rozbiorach Polski dostał się w granice pruskie i władze przeznaczyły go na koszary. Po uszkodzeniu przez pożar w 1818 roku został zaadaptowany na magazyn zboża. W ciągu XIX wieku gruntownie go przebudowano, pozbawiając budowlę cech zabytkowych. Wyburzono niemal wszystkie sklepienia i założono drewniane stropy, nadbudowano czwarte piętro, rozebrano górną część wieży zrównując ją z wysokością głównego korpusu, przemurowano okna. W latach 1933-35 zburzono mury obronne oraz parkany ogrodu zamkowego, a sam ogród zlikwidowano. Podczas działań wojennych w 1945 roku zamek spłonął. Stropy i dach uległy zniszczeniu, pozostały mury obwodowe i część sklepień na parterze. W latach 1958-65 zamek odbudowano w renesansowym kształcie, ze środków Ministerstwa Kultury i Sztuki i przekazano na cele Muzeum Pomorza Środkowego. W salach wystawowych zamku można obejrzeć m.in. jedną z największych kolekcji prac Stanisława Ignacego Witkiewicza – Witkacego. W 2007 roku dokonano gruntownej renowacji obiektu, m. in. odnowiono elewację, wymieniono okna i zrekonstruowano ogrody zamkowe od strony ul. Zamkowej.

         Słupsk jest położony ok. 100 km na zachód od Gdyni, przy drodze nr 6 do Koszalina. Zamek znajduje się w centrum miasta, przy ulicy Zamkowej.

         Zdjęcia wykonano we wrześniu 2009 roku.

 

         W 1198 roku książę tczewski Grzymisław osadził w Skarszewach Zakon Joannitów. W latach 1323-40 zbudowali oni murowany zamek, usytuowany na stromym cyplu, otoczonym z trzech stron przez rzekę Wietcisę. Zamek stanowił wydłużone, nieregularne założenie, składające się z właściwego domu mieszkalnego poprzedzonego dziedzińcem, oraz gospodarczego podzamcza od północy. Dom mieszkalny miał wymiary 14 x 36 m i do jego wschodniego krańca północnej elewacji przylegała wieża. Brama wjazdowa znajdowała się w południowo-wschodniej części cypla, w murze kurtynowym oddzielającym zamek od miasta. W 1433 roku zamek został zniszczony przez husytów. W trakcie odbudowy dostawiono drugą wieżę do domu mieszkalnego. Po roku 1466, w okresie przynależności do Prus Królewskich, na zamku umieszczono starostwo grodowe i sąd grodzki. W latach 1655-60 zamek został zniszczony przez Szwedów i następnie odbudowany w latach 1664-1705.

         Po rozbiorach, Prusacy zaczęli stopniowo rozbierać mury zamkowe. W XIX wieku rozebrano główny dom zamkowy. Do dziś zachował się jedynie budynek podzamcza, w którym obecnie mieści się Gminny Ośrodek Kultury.  

         Skarszewy są położone 45 km na południe od Gdańska i 22 km na zachód od Tczewa przy drodze nr 224. Zamek znajduje się w centrum miasta tuż przy Rynku Głównym.

         Zdjęcia wykonano w październiku 2004 roku.

         Neogotycki pałac w Rynkówce został zbudowany w XIX wieku na miejscu średniowiecznego zamku krzyżackiego. Do dziś po zamkowym założeniu zachował się dawny układ fosy oraz gotyckie piwnice, a około 80 cm poniżej poziomu terenu znajduje się wybrukowany zamkowy dziedziniec.

         Dzisiejszy pałac powstał prawdopodobnie po pożarze, który strawił zamek w 1883 roku. Jest to piętrowa budowla założona na planie prostokąta z dwoma niewielkimi ryzalitami po bokach zwieńczonymi szczytami schodkowymi. Wejście główne w osi fasady frontowej poprzedzone jest arkadowym tarasem. Całość nakryta jest dachem dwuspadowym. Wokół roztacza się zadbany park krajobrazowy. Rynkówka przed II wojną światową należała do rodziny Plehnów. Obecnie w pałacu mieści się prywatny pensjonat.

         Rynkówka jest położona 9 km na północny-zachód od Nowego, przy lokalnej drodze do Skórcza. Pałac znajduje się w centrum miejscowości po prawej stronie szosy.

         Zdjęcia wykonano w październiku 2007 roku.

 

         Pierwsze udokumentowane wzmianki o Zantyrze pojawiają się w roku 1215, kiedy to mnich cysterski z wielkopolskiego Łekna o imieniu Chrystian został konsekrowany przez papieża na biskupa Prus i ustanowił swoją siedzibę w grodzie pomorskim Zantyr, który według późniejszych przekazów leżał w pobliżu dzisiejszej Białej Góry. Gród został założony na prawym, wysokim brzegu Nogatu przez księcia pomorskiego Świętopełka na terenie pruskiej Pomezanii. Po kilku latach i pewnych sukcesach misja cysterska uległa jednak załamaniu. Wobec fiaska działań pokojowych i rosnącej agresji ze strony Prusów doszło pod koniec lat 20-tych XIII wieku do sprowadzenia Krzyżaków. W 1232 roku Chrystian w czasie podróży misyjnej został uwięziony przez Prusów. Krzyżacy zamiast mu pomóc, zniszczyli Zantyr, a następnie doprowadzili do nowego podziału Prus na 4 diecezje, co faktycznie pozbawiło Chrystiana przywództwa misji pruskiej. Uwolniony po kilku latach biskup próbował wprawdzie bronić swego, ale wobec kolejnych zwycięstw krzyżackich jego protesty nie miały żadnego znaczenia.

         Tymczasem Zantyr został odbudowany przez księcia pomorskiego Świętopełka, lecz w toku wojny pomorsko-krzyżackiej w latach 40-tych XIII wieku gród ten ostatecznie przeszedł pod władzę zakonu. Krzyżacy ustanowili tutaj siedzibę jednego ze swoich komturstw. Około 1274 roku Krzyżacy zaczęli wznosić, częściowo z materiałów uzyskanych z rozbiórki starych zabudowań klasztornych grodu w Zantyrze, silnie ufortyfikowany zamek w dolnym biegu Nogatu, który nazwano Marienburg. Po raz ostatni Zantyr pojawia się na kartach historii pod koniec wojny trzynastoletniej, kiedy to w maju 1466 roku oddział najemników krzyżackich opanował i umocnił tutejszy kościół, próbując przeszkadzać Polakom w żegludze wiślanej. We wrześniu tego samego roku, już w trakcie trwania rozmów pokojowych w Toruniu, połączone siły króla polskiego, Gdańska, Elbląga i chłopów żuławskich po kilkudniowym oblężeniu zdobyły umocnienia krzyżackie, a ich obrońcy uciekli do Kwidzyna.

         Od ponad stu lat miłośnicy pomorskiego średniowiecza i zawodowi historycy zastanawiają się, gdzie leżał gród biskupa Chrystiana i zamek krzyżacki z XIII wieku, oraz kościół zniszczony w 1466 roku, i czy chodzi tu o jedno, dwa czy może o trzy różne miejsca? Według najnowszej hipotezy odpowiedzi na te pytania należy szukać nie w Białej Górze, lecz na Białej Górze, czyli rozległym wzniesieniu górującym nad wsią o tej nazwie. Badania przeprowadzone przez historyka-amatora Wojciecha Kunickiego z Malborka dowodzą, że istnieje tam dobrze zachowany zespół wałów ziemnych, które tworzą skomplikowany wieloczłonowy system obronny. Czy rzeczywiście są to wały Zantyru powinny w najbliższym czasie rozstrzygnąć profesjonalne badania archeologiczne.

         Biała Góra jest położona 10 km na zachód od Sztumu, w miejscu gdzie od Wisły odchodzi Nogat.

         Zdjęcia wykonano w maju 2014 roku.

 

         Średniowieczny zamek w Pucku został zbudowany przez Krzyżaków w XIV wieku. Założenie składało się z murów obwodowych wzniesionych na planie nieregularnego czworoboku o wymiarach 75 x 100 m z  bramą wjazdową od strony miasta i domem mieszkalnym. Zajmował on kwartał położony na zachód od obecnego kościoła św. Piotra i Pawła.

         W trakcie wojny trzynastoletniej w 1464 roku został opanowany przez wojska polskie, a w 1491 roku oddany w zastaw Gdańskowi, stanowił jego własność do 1545 roku. Od połowy XVI wieku stanowił siedzibę starostów i był przebudowywany przez ówczesnych starostów w osobach rodziny Wejherów. Po przejściowym zajęciu przez Szwedów w latach 1626-27, został umocniony fortyfikacjami ziemnymi. W XVIII wieku zamek podupadł, a po pierwszym rozbiorze Polski został rozebrany. W roku 1977 rozpoczęto badania terenowe, które kontynuowano dopiero w roku 1991. Obecnie w rejonie ulic Morskiej i Zamkowej możemy zobaczyć tablicę informacyjną i niewielkie fragmenty fundamentów ledwie wystających z ziemi.

          Puck jest położony 14 km na północ od Redy i 8 km na południe od Władysławowa przy drodze nr 216. Ruiny znajdują się w centrum miasta tuż obok kościoła św. Piotra i Pawła.

         Zdjęcia wykonano we wrześniu 2005 roku.

 

         Budowę murowanego zamku w Przezmarku rozpoczęli Krzyżacy na początku XIV wieku. Na cyplu  otoczonym wodami jeziora Motława Wielka powstało prostokątne, główne założenie o wymiarach 47 x 73 m. Składało się ono z budynku wschodniego otoczonego czworobokiem murów obronnych z bramą wjazdową od północy. W XV wieku zbudowano skrzydło północne, a w latach 1601-03 nieistniejące dziś skrzydło południowe. Od strony północnej znajdowało się przedzamcze oddzielone od zamku nawodnioną fosą nad którą przerzucono most. Przedzamcze również otoczone było murami z bramą wjazdową i dwiema basztami, okrągłą od zachodu i czworoboczną od wschodu, która stoi do dziś. Kolejną fosę przekopano u nasady półwyspu, a na podzamcze można było się dostać po moście wspartym na ceglanych filarach.

         W 1414 roku po zburzeniu zamku w Dzierzgoniu, Przezmark przejął funkcję komturii dzierzgońskiej. Na początku XVI wieku zamek przeszedł w posiadanie biskupów pomezańskich, a następnie stanowił własność rodów von Egmon i von Verdte. Potem stanowił siedzibę różnych urzędów, a ostateczny upadek nastąpił w XVIII wieku, gdy rozpoczęto rozbiórkę zabudowań. Obecnie w całości zachowała się na podzamczu kwadratowa baszta zwana Jeniecką o wysokości 35 m, a na zamku głównym znajdują się ruiny murów i budynku wschodniego. Zamek jest własnością prywatną, a właściciel zbudował sobie dom na podzamczu imitujący zamek i nie robi przeszkód gdy ktoś chce wejść na jego teren.

         Przezmark jest położony 20 km na zachód od Małdyt przy drodze nr 519 do Starego Dzierzgonia. Ruiny znajdują się w centrum wsi po lewej stronie drogi.

         Zdjęcia wykonano w styczniu 2006 roku.

 

         Budowę średniowiecznego, murowanego zamku w Prabutach rozpoczęli biskupi pomezańscy w latach 1276-77. Budowla powstała na miejscu starszego, pruskiego grodu, na przesmyku łączącym dwa jeziora w północno-zachodniej części miasta.  Było to założenie regularne, trójskrzydłowe z czterema narożnymi wieżyczkami. Od wschodu rozciągał się czworokątny dziedziniec gospodarczy z bramą prowadzącą do miasta. W skład zamku wchodził główny dom z danskerem stojącym nad brzegiem obmurowanej skarpy opadającej ku Jezioru Zamkowemu. W drugiej ćwierci XIV wieku nastąpiła rozbudowa założenia.

         Po zniszczeniach wyrządzonych przez pożary w 1698 i 1787 roku, zamek uległ rozbiórce w XVIII wieku. Po 1945 roku rozebrano zachowane jeszcze partie nadziemne. Na początku XIX wieku przeprowadzono badania archeologiczne, które odsłoniły fragmenty zabudowy, które następnie zabezpieczono i ustawiono tablicę informacyjną.

         Prabuty są położone 21 km na wschód od Kwidzyna przy drodze nr 521 do Iławy. Relikty zamku znajdują się na skarpie za katedrą.

         Zdjęcia wykonano w czerwcu 2007 roku.

         Gotycki zamek w Osieku powstał zapewne w drugiej połowie XIV wieku jako siedziba urzędnika krzyżackiego podporządkowanego komturowi ze Świecia. Zamek został rozebrany w końcu XVIII wieku. Pozostał z niego tylko kilkumetrowy fragment  muru. Brakuje danych pozwalających  na pełny opis zamku i jego przekształceń. 

         Było to najprawdopodobniej założenie nieregularne, wzniesione na fundamentach z kamieni eratycznych, zbliżone do trapezu, z bramą wysuniętą  z murów ku zachodowi. Nad bramą zamkową znajdowała się kaplica. Po wojnie trzynastoletniej w zamku ulokowano starostwo niegrodowe, które istniało do 1772 roku. W XVI wieku obiekt został przebudowany przez starostę osieckiego Adama Mikołaja Walewskiego na manierystyczną rezydencję. W XVII wieku rezydencja została zniszczona przez Szwedów co przyśpieszyło jej ruinę.

         Osiek jest położony 18 km na północny-zachód od Warlubia, przy drodze nr 214 do Skórcza. Ruiny znajdują się na północnym cyplu Jeziora Kałębie w zachodniej części wsi.

         Zdjęcia wykonano w październiku 2007 roku.

         Zamek w Malborku zaczęto wznosić, na niewielkim wzniesieniu na prawym brzegu Nogatu, na początku XIII wieku z inicjatywy mistrza krajowego Teodoryka Gatirselbe i komtura dzierzgońskiego Hermana von Schonenberga.

         Założenie, zwane potem Zamkiem Wysokim, miało plan prostokąta o wymiarach 51,6 x 60,7 m i składało się z trzech lub czterech budynków otaczających dziedziniec z krużgankami. Wjazd do zamku prowadził od strony zachodniej. Ok. 1300 roku zbudowano wysunięty ukośnie na 40 m z narożnika południowo-zachodniego dansker-gdanisko. Całość była otoczona zewnętrznym murem obronnym i fosą. Pod koniec XIII wieku od północy zaczęto budować Zamek Średni posadowiony na planie prostokąta z wjazdem od północy, oraz Zamek Niski, również od północy, który pełnił funkcję zaplecza gospodarczo-magazynowego. Do 1327 roku teren Zamku Niskiego został otoczony fortyfikacjami i fosą. Kolejny etap rozbudowy miał miejsce po przeniesieniu siedziby wielkiego mistrza z Wenecji do Malborka w 1309 roku. Wzniesiono wtedy nowy kościół pw. Najświętrzej Marii Panny, kaplicę św.Anny, która miała służyć jako miejsce pochówku wielkich mistrzów, oraz wysoką na 66 m wieżę-dzwonnicę. W latach 1318-24 na Zamku Średnim wybudowano przy kurtynie zachodniej Wielki Refektarz a obok niego Pałac Wielkich Mistrzów. Ok. 1330 roku powstała narożna, zachodnia wieżą zwana Wróblą, oraz Brama Szewska od strony miasta. W 1335 zbudowano drewniany most nad Nogatem, którego strzegły baszty Bramy Wodnej. Zamek był oblegany przez wojska polskie po bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku, niestety bez skutku. Po wojnie Polsko – Krzyżackiej w latach 1411-13 wzmocniono obwarowania Zamku Niskiego od strony wschodniej, a w latach 1441-48 nastąpiła modernizacja owych fortyfikacji.

         W roku 1457 warownia przechodzi w ręce polskie stając się siedzibą starostwa i rezydencją królewską. W latach 1627-29 wojska szwedzkie wzniosły na zewnątrz warowni pierścień fortyfikacji ziemnych. W połowie XVII wieku część zabudowań przejęli jezuici, którzy zbudowali w fosie między zamkiem Wysokim i Średnim budynek klasztorny zwany Wieżą Kleszą. Po pierwszym rozbiorze Polski, Malbork zostaje przyłączony do Prus, a zamek służy jako koszary. W latach 1785-86 Pałac Wielkich Mistrzów przekształcono na mieszkania, a w latach 1801-04 Zamek Wysoki został adaptowany na magazyn zbożowy. Po roku 1815 podjęto pierwsze prace restauratorskie i budowlane. W latach 1882-1921 prace rekonstrukcyjne prowadził Konrad Steinbrecht, któremu zamek zawdzięcza radykalną regotyzację. Rekonstrukcja zamku była prowadzona przez jego następców do roku 1945, kiedy zamek doznał bardzo poważnych zniszczeń przez przewalający się front. W latach 1947-50 warownia została prowizorycznie zabezpieczona, a po pożarze w 1959 roku podjęto prace nad jej odbudową. W 1961 roku otwarto na zamku muzeum, a w 1977 zabytek został wpisany na światową listę dziedzictwa kulturowego UNESCO. Odbudowa zamku trwa po dzień dzisiejszy.

         Malbork jest położony 62 km na południowy-wschód od Gdańska i 30 km na południowy-zachód od Elbląga. Zamek wznosi się w centrum miasta na prawym brzegu rzeki Nogat.

         Zdjęcia wykonano w czerwcu 2006 roku.