Katedra Santa Maria Nuova (wł.: Duomo di Monreale) – kościół katedralny pod wezwaniem Matki Boskiej w Monreale. Pierwszy projekt budowy świątyni powstał w latach 1172–76 na zlecenie króla Sycylii Wilhelma II Dobrego, wnuka króla Rogera II. W kościele szczególnie imponująco prezentuje się styl arabsko-bizantyjsko-normandzki, który w XII wieku dominował w architekturze sycylijskich budowli. Skomplikowany obraz architektoniczny normandzkiej odmiany romanizmu (bryła katedry) dopełniają tu bogate mozaiki: geometryczne ornamenty na ścianach zewnętrznych (styl arabski) oraz złocenia przedstawień figuralnych na ścianach wewnętrznych bazyliki (styl bizantyjski).

Katedra ma 102 metry długości, 40 metrów szerokości i 32 metry wysokości. Boczne elewacje ma dodatkowo wzmocnione basztami, z lewej strony z nieukończoną wieżą. Hełm wieży z prawej strony został zniszczony po uderzeniu pioruna w XVI wieku. W XVIII wieku do fasady katedry dobudowano klasyczny portyk, przez co pierwotny jej wygląd został całkowicie zatarty. Zachodnie wejście do katedry zdobi największy w sztuce tego czasu portal o wymiarach 7,8 na 3,7 m oraz drzwi brązowe z 42 przedstawieniami scen z Biblii, wykonane w roku 1186 przez Bonanusa z Pizy. W północnej części katedry znajduje się podobny portal z drzwiami brązowymi z ok. 1190 roku wykonanymi przez Barisanusa z Trani. Oryginalne dekoracje fasady najlepiej widoczne są na apsydzie. Górne elementy łuków ozdobione są mozaiką z czarnego, żółtego i białego kamienia.

Wnętrze katedry podzielone jest na trzy nawy rzędami kolumn o głowicach korynckich, przy czym nawa środkowa jest trzy razy szersza od bocznych. Podłoga i wewnętrzne mury katedry w dolnych partiach wykończone są platerowanym marmurem na wzór islamskich meczetów. Górne partie ścian pokrywają całkowicie bizantyjskie mozaiki, wykonane przez artystów miejscowych i przybyłych z Konstantynopola w latach 1179–82. Łącznie zajmują one powierzchnię 6340 metrów kwadratowych.

W apsydzie wewnętrznej na całej powierzchni ukazana została dominująca wnętrze katedry postać Chrystusa jako Pantokratora (Pana wszystkiego). Poniżej znajduje się Maryja z Dzieciątkiem, którym towarzyszą archaniołowie Gabriel i Michał oraz m.in. Piotr i Paweł. W kolejnym rzędzie przedstawieni są święci.

Mozaiki w nawie środkowej i na ścianie zachodniej ukazują w dwóch rzędach sceny z Księgi Rodzaju (pierwszej księgi Starego Testamentu): w górnym rzędzie sceny od Stworzenia świata, aż do wygnania z Raju, w dolnym rzędzie sceny z życia patriarchów Noego, Abrahama, Izaaka i Jakuba. Na mozaikach w okolicy chóru i w ramionach transeptu przedstawione są sceny z życia Jezusa: od Zwiastowania do Wniebowstąpienia i zesłanie Ducha Świętego w dniu Pięćdziesiątnicy. Na ścianach naw bocznych widnieją dokonywane przez Jezusa cuda. Mozaiki w kaplicy północnej i apsydzie północnej nawy bocznej ukazują sceny z Dziejów Apostolskich dotyczące życia świętego Pawła, w kaplicy i absydzie po stronie południowej – sceny z życia świętego Piotra.

W południowej części transeptu znajdują się sarkofagi królów: Wilhelma I i Wilhelma II, w północnej części spoczywa Małgorzata z Nawarry (żona Wilhelma I) i jej synowie Roger oraz Henryk. Znajduje się tam też sarkofag króla Francji Ludwika IX. Od południa dołączona jest do katedry również zbudowana w roku 1569 kaplica pod wezwaniem świętego Benedykta, obecnie służy jako kaplica Najświętszego Sakramentu. Od południa do katedry przylega klasztor benedyktynów. Świątynia nosi honorowy tytuł papieski bazyliki mniejszej. W 2015 katedra została wpisana na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Monreale jest położone około 11 km na południowy-zachód od centrum Palermo. Katedra znajduje się w centrum miasta na wzniesieniu.

Zdjęcia wykonano w październiku 2025 roku.