Pierwsza wzmianka na temat Trzebnicy pochodzi z dokumentu z 1138 roku. Osada powstała na skrzyżowaniu szlaków komunikacyjnych, z Wrocławia przez Żmigród do Poznania oraz przez Milicz do Kalisza i Gniezna. W 1202 roku książę wrocławski Henryk Brodaty i jego małżonka Jadwiga ufundowali w miejscowości kościół i klasztor, do którego rok później zostały sprowadzone cysterki z Bambergu. W 1250 roku Trzebnica uzyskała prawa miejskie. Od XIV wieku Trzebnica jest ośrodkiem kultu św. Jadwigi Śląskiej. W XIV wieku miasto znalazło się w granicach księstwa oleśnickiego. W 1348 roku wraz z całym Śląskiem została inkorporowana do Korony Czeskiej, w roku 1742 w wyniku wojen śląskich znalazła się w państwie pruskim. W 1432 roku klasztor i miasto zniszczyli husyci, w 1440 roku splądrowały je wojska Macieja Korwina, a w 1463 roku dużą część zabudowy zniszczył pożar. Początek XVI wieku przyniósł ożywienie rzemiosła i handlu, w 1526 roku miasto przeszło pod panowanie austriackie.
Wielki upadek przyniosła Trzebnicy epidemia w 1593 roku, która zdziesiątkowała ludność. Następnie miasto było niszczone podczas wojny trzydziestoletniej, gdy przemarsze wojsk szwedzkich, cesarskich i oddziałów lisowczyków zdziesiątkowały miasto doprowadzając do wyludnienia. Klasztor cysterek funkcjonował do kasacji dóbr kościelnych w Królestwie Prus w 1810 roku. Następnie budynki klasztorne były wykorzystywane m.in. jako lazaret i przędzalnia wełny.
W XIX wieku miasto przeżyło rozkwit. Rozbudował się przemysł włókienniczy, powstały bank i drukarnia. W 1886 roku miasto uzyskało połączenie kolejowe z Wrocławiem, a w 1888 roku otwarto „Zdrój św. Jadwigi”. W 1897 roku rozpoczęto elektryfikację, a w 1910 roku uruchomiono gazownię miejską. Trzebnica została zajęta przez wojska sowieckie 5 stycznia 1945 roku. Miasto w wyniku wojny zostało zniszczone w 75 %.
Trzebnica jest położona 22 km na północ od Wrocławia przy drodze nr 5 do Poznania.
Najważniejsze zabytki miasta to:
Bazylika św. Jadwigi została zbudowana w XIII wieku i jest najstarszym sanktuarium na Dolnym Śląsku i jedną z ważniejszych nekropolii Piastów Śląskich. Z pierwotnej, późnoromańskiej budowli zachowały się zręby murów oraz krypta św. Bartłomieja położona pod prezbiterium. Nawa główna składa się z czterech przęseł kwadratowych, nakrytych sklepieniami krzyżowymi. Pośrodku prezbiterium znajduje się grobowiec księcia Henryka Brodatego (zm.1238) i mistrza krzyżackiego Konrada von Feuchtwagena (zm.1269). Barokowy ołtarz główny wzniesiony na początku XVII wieku zdobią obrazy pędzla Filipa von Bentuma.
Po obu stronach prezbiterium położone są kaplice, z lewej św. Jana, a z prawej św. Jadwigi wzniesione w latach 1268-69. Po środku kaplicy św. Jadwigi mieści się barokowy sarkofag wykonany z marmuru, a pod baldachimem wspartym na kolumnach, spoczywa alabastrowy posąg św. Jadwigi, dzieło Józefa F. Mangoldta. Barokowy wystrój harmonizuje z przestrzennym wnętrzem świątyni, która obecny kształt uzyskała w połowie XVIII wieku.
Do bazyliki przylega okazały budynek klasztoru wzniesiony w latach 1696-1726. Od 1870 roku w klasztorze mieszkają siostry z Kongregacji Miłosierdzia św. Karola Boromeusza.
Sanktuarium znajduje się w centrum miasta.
Zdjęcia wykonano we wrześniu 2006 roku
Widok ogólny
Klasztor z lewej
Portal wejściowy do klasztoru
Klasztor
Dzwonnica
Portal wejściowy do kościoła
Nawa główna
Ambona
Ołtarz boczny
Kaplica św. Jana i grobowiec Henryka Brodatego
Krypta
Grobowiec św. Jadwigi
Grobowiec św. Jadwigi
Grobowiec św. Jadwigi
Grobowiec św. Jadwigi
Grobowiec św. Jadwigi
Tympanon
Ambona
Ołtarz główny
Ołtarz główny
Nowe zdjęcia wykonano w lipcu 2026 roku.
Kościół św. Jadwigi i klasztor
Fasada kościoła i kolumna św. Jana Nepomucena
Henryk Brodaty i św. Jadwiga
Drzwi w kruchcie
Nawa
Prezbiterium
Ołtarz główny
Sarkofag św. Jadwigi
Ołtarz w kaplicy św. Jadwigi
Kaplica
Tabernakulum
Krypta
Krypta
Nawa
Klasztor
Wejście do klasztoru
Obecny, neogotycki kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła został zbudowany w 1854 roku jako ewangelicki. Z dawnej budowli średniowiecznej została zachowana wieża z XV wieku, przebudowana w 1855 roku. Jest to budowla murowana, wzniesiona na planie czworokąta, posiada skarpy w narożnikach. Do 1947 roku w kościele były odprawiane nabożeństwa ewangelickie.
Pomimo wielokrotnych starań o pozyskanie kościoła nie został on przekazany parafii rzymskokatolickiej, ale przeznaczony na magazyn, a po jego likwidacji budowla była dewastowana. Dopiero w 1987 roku kościół została przekazany katolikom. W tym czasie rozpoczęto również remont kościoła. Budowla została konsekrowana w dniu 6 grudnia 1998 roku. Świątynia znajduje się w centrum miasta.
Zdjęcia wykonano w lipcu 2026 roku.
Fasada kościoła
Nawa główna
Ołtarz główny
Drewniany strop
Obecny, eklektyczny ratusz został wzniesiony w roku 1868. Pierwsza siedziba władz miejskich istniała już w roku 1605. Budynek ten rozebrano w połowie XIX wieku z powodu złego stanu technicznego. W czasie II wojny światowej budowla została poważnie uszkodzona, a następnie odbudowana. W latach 2006–07 ratusz został odremontowany.
Ratusz jest budynkiem wzniesionym na planie prostokąta, posiada dwie kondygnacje i nakryty jest dachem czterospadowym. Na osi wschodniej fasady znajduje się wydatny ryzalit z głównym wejściem, zakończony trójkątnym schodkowym szczytem z tarczą zegarową. Podobny szczyt jest na fasadzie zachodniej, a jego przedłużeniem jest czworoboczna wieża z arkadowymi prześwitami, nakryta ostrosłupowym hełmem z chorągiewką. Ratusz jest siedzibą Urzędu Stanu Cywilnego oraz Muzeum Regionalnego.
Zdjęcia wykonano w lipcu 2026 roku.
Elewacja tylna
Pręgierz przed ratuszem
Fasada
Kamienice w rynku
Kamienice w rynku