Stary Rynek stanowi centrum bydgoskiego miasta lokacyjnego, wytyczonego w 1346 roku na polecenie króla Kazimierza Wielkiego. Rynek od północy otacza rzeka Brda, a od zachodu rzeka Młynówka. Do XVIII wieku rynek wraz z całym miastem lokacyjnym leżał na wyspie, gdyż od południa pod murami miejskimi znajdowała się fosa zasilana w wodę przez rzekę Brdę. Plac wybrukowano w 1604 roku. Do początku XX wieku stanowił centrum administracyjno-handlowe miasta. Do końca XVII wieku wykonywano na nim publicznie wyroki sądowe. Tutaj koncentrowało się życie gospodarcze, kulturalne i towarzyskie miasta.

Pierwotna zabudowa Rynku była drewniana. Murowana zabudowa mieszkalna pojawiła się nie wcześniej niż w XV wieku. Gotyckie budowle murowane wzniesione w końcu XV wieku, rozbudowano w stylu baroku w XVII wieku, a przebudowano na początku XX wieku z elewacjami eklektycznymi i secesyjnymi. Prawdopodobnie jeszcze w XIV wieku pośrodku Rynku zbudowano drewniany ratusz. W XV wieku powstał budynek murowany w stylu gotyckim. Po jego pożarze w 1511 roku rozpoczęto wznoszenie nowego reprezentacyjnego ratusza, według projektu mistrza Jana z Gdańska. Budowę ukończono ok. 1600 roku. wzniesieniem wysokiej, renesansowej wieży ratuszowej, która była ozdobą miasta.

W 1617 roku kwartał zabudowy ograniczony od wschodu Rynkiem, a z pozostałych stron ulicami: Farną, Jezuicką i Niedźwiedzia znalazł się w posiadaniu Jezuitów. W latach 1637-49 w zachodniej pierzei Starego Rynku powstał dwuwieżowy kościół pw. św. Krzyża, a w 1653 roku ukończono budynek rezydencjalny, w którym do 1780 roku istniała szkoła średnia, podniesiona do rangi kolegium jezuickiego. W budynku tym istniała również sala teatralna ze sceną sukcesywną, służąca działalności kulturalnej. W latach 1830-34 władze pruskie wyburzyły pozostałości starego ratusza, stojącego dotychczas pośrodku Rynku. Urząd miejski wcześniej przeniesiono do kamienicy przy ul. Długiej 37 (dzisiejszy hotel Ratuszowy), zaś w 1878 roku z ul. Długiej magistrat przeniesiono do kolegium jezuickiego i funkcjonuje on w tym miejscu do dnia dzisiejszego.

W okresie pruskim Stary Rynek podobnie jak w okresie wcześniejszym stanowił główny miejski plac targowy. Cztery razy do roku odbywały się jarmarki, na które przyjeżdżali kupcy i kramarze z dalszej okolicy, zaś co dwa tygodnie „zwykłe” targi kramarskie. W XIX wieku dokonano gruntownej przebudowy niemal wszystkich kamienic stojących w pierzejach Starego Rynku. Do połowy wieku używano form klasycystycznych, a następnie eklektycznych, stanowiących zmieszanie stylów historyzujących. W drugim półwieczu XIX wieku rozebrano kilka kamienic, aby w ich miejsce postawić bardziej okazałe lub też nadbudowywano je i nadając im neorenesansowy wystrój fasad. Dotyczyło to domów w pierzei północnej i południowej Starego Rynku. Z kolei na początku XX wieku stosowano styl secesji, czego przykładem jest zbudowana w miejscu poprzedniej kamienica nr 20, zdobiona ornamentyką roślinną.

20 stycznia 1920 roku na płycie Starego Rynku, przed kościołem pojezuickim odbyła się uroczystość przejęcia władzy po 148 latach zaboru, w obecności polskiego wojska. Po zajęciu miasta przez okupacyjne władze niemieckie, na Starym Rynku rozegrały się dramatyczne wydarzenia, które były odpowiedzią za stłumienie przez społeczeństwo Bydgoszczy hitlerowskiej dywersji 3 września 1939 roku. Zemstą za okrzykniętą przez propagandę nazistowską „bydgoską krwawą niedzielę” była m.in. publiczna egzekucja 50 bydgoszczan, przeprowadzona 9 – 10 września 1939 roku przed frontem zachodniej pierzei Starego Rynku. Na początku 1940 roku niemieckie władze okupacyjne przystąpiły do burzenia kościoła pojezuickiego i całej zachodniej pierzei Starego Rynku.

Po zakończeniu II wojny światowej przystąpiono do porządkowania zniszczonej zabudowy. W latach 1953-56 odbudowano część wschodniej pierzei Rynku. Nowe władze nie przystąpiły natomiast do odbudowy zachodniej pierzei, z uwagi na to, że kościół pojezuicki nie pasował do nowej rzeczywistości politycznej PRL-u. 5 września 1969 roku w miejscu zachodniej pierzei Rynku, której władze nie chciały odbudować, ustawiono Pomnik Walki i Męczeństwa Ziemi Bydgoskiej. Uzupełnieniem pomnika był oddzielnie usytuowany szaniec z 80 dużych brył piaskowca, na których wyryto nazwy miejsc walki i męczeństwa ludności Ziemi Bydgoskiej. 26 sierpnia 2007 roku szaniec z bloków kamiennych przez 38 lat będący tłem dla pomnika przeniesiono do Sanktuarium Nowych Męczenników w Bydgoszczy.

Zdjęcia wykonano w czerwcu 2018 roku.

Nowe zdjęcia wykonano w czerwcu 2026 roku.

Pierwotny, drewniany ratusz w Bydgoszczy stał na środku Starego Rynku. Na początku XVI wieku wzniesiono nowy, murowany budynek w stylu gotycko-renesansowym, z 40-metrową wieżą. Budowla ta została spalona i zrujnowana w XVIII wieku, w wyniku czego w 1834 roku została rozebrana przez władze Pruskie.

Kolejny obiekt powstał w latach 1644-53 w stylu barokowym z fundacji biskupa Kaspra Działyńskiego i starosty bydgoskiego Jerzego Ossolińskiego. Początkowo mieściło w nim się Kolegium Jezuickie. Obiekt wraz z kościołem jezuickim stanowił jeden z okazalszych kompleksów budynków w mieście. Po kasacie zakonu jezuitów w 1770 roku budynek przeznaczono na gimnazjum niemieckie. W czasach Księstwa Warszawskiego była tu Szkoła Główna Departamentowa, a później szkoła wydziałowa. Po upadku Księstwa i ponownym włączeniu Bydgoszczy do Prus, w budynku umieszczono niemieckie, klasyczne gimnazjum królewskie.

W 1879 roku budynek został zakupiony przez miasto i stał się siedzibą magistratu. Projekt przebudowy dla potrzeb magistratu bydgoskiego wykonał w 1878 roku miejski radca budowlany Wilhelm Lincke. Przebudowa poza zmianą stylizacji fasady zmieniła wewnętrzny układ pomieszczeń, dostosowując go do potrzeb urzędu. Uroczyste oddanie gmachu nowego ratusza do użytku nastąpiło 19 grudnia 1879 roku. Na skutek wielokrotnych przebudów budynek zatracił swój pierwotny barokowy charakter.

Obecnie jest to ceglany, otynkowany, podpiwniczony, dwupiętrowy gmach zbudowany na rzucie wydłużonego prostokąta z dwoma ryzalitami i częścią skrzydła bocznego przy elewacji wschodniej. Elewacja reprezentuje styl klasycystyczny z eklektyczną dekoracją sztukatorską. W części pomieszczeń znajdują się sklepienia kolebkowe i kolebkowo-krzyżowe. Ratusz jest jedynym zachowanym fragmentem dawnego kompleksu obiektów jezuickich, który oprócz dawnego kolegium stanowiły: klasztor i kościół. Oba obiekty zostały zburzone w 1940 roku, przez co została od strony Starego Rynku odsłonięta tylna fasada ratusza. W latach 1994-96 dokonany został generalny remont obiektu wraz z modernizacją i rozbudową części wschodniej. 19 kwietnia 2017 na elewacji budynku odsłonięto zegar. W ściany budynku wmurowane są tablice pamiątkowe: – od strony północnej – 600-lecia Bydgoszczy (1946 rok), – od strony wschodniej – rocznicy wyzwolenia miasta spod okupacji hitlerowskiej (1950 rok).

Ratusz znajduje się w centrum Starówki, przy ulicy Jezuickiej 1.

Zdjęcia wykonano w czerwcu 2018 roku.

Nowe zdjęcia wykonano w czerwcu 2026 roku.

Murowana, późnogotycka fara św. Marcina i św. Mikołaja w Bydgoszczy została zbudowana w latach 1466-1502, na miejscu starszego, drewnianego założenia. Fundatorem świątyni był Jan Kościelecki, wojewoda inowrocławski, starosta bydgoski i malborski. W XVI i w pierwszej połowie XVII wieku do korpusu przybudowano trzy czworoboczne kaplice boczne, czwartą zaś urządzono w dawnej kruchcie wejściowej przy prezbiterium. W 1559 roku na kalenicy zamontowano sygnaturkę. W roku 1702 na miejscu pierwotnej wieżyczki osadzono nową, barokową,  istniejącą ona do dziś. W XVIII wieku wraz z upadkiem i wyludnieniem miasta świątynia ubożała i niszczała, a na początku XIX wieku urządzono tu magazyny i składy. Popadający w ruinę kościół odnowiono w latach 1819-30, a trzy boczne kaplice nie nadające się do odbudowy rozebrano. Wówczas to był jedyny czynny kościół w mieście.

Ceglany kościół jest orientowany, trójnawowy o formie halowej z trójbocznie zamkniętym prezbiterium. Świątynia nie posiada wieży, jedynie barokową sygnaturkę z latarnią na dachu przy szczycie wschodnim fundacji Wojciecha Łochowskiego z 1660 roku. Od zachodu do budowli przylega piętrowa kruchta z podcieniem. Tu znajduje się wejście główne do kościoła z renesansowymi drzwiami dębowymi z XVII wieku, ozdobionymi herbami i inicjałami cechów oraz mieszczan bydgoskich.  Korpus świątyni zdobią bogato rozczłonkowane szczyty z obramieniami blend. Schodkowy szczyt zachodni jest wypełniony sześcioma strefami blend, a wieńczy go kuty krzyż i wiatrowskaz w kształcie trąbiącego anioła, z datą 1848. Trójkątny szczyt wschodni dzieli sześć wielobocznych lizen przechodzących w sterczyny, pomiędzy którymi widoczne są blendy o nieregularnym układzie. W prezbiterium zastosowano sklepienie sieciowe, w nawach gwiaździste, w zakrystii – kolebkowe z lunetami, w przedsionku zachodnim – krzyżowe, a w kruchcie pod wieżą – kopulaste z neogotyckimi żebrami. W ścianie południowej, tuż nad ziemią, widoczne są tzw. „kamienie chlebowe”. Według przekonania ówczesnych budowniczych, miały one zabezpieczać chleb powszedni dla parafian. Do południowego boku przylega trzykondygnacyjna dzwonnica. Kondygnacje dolne wzniesiono około 1500 roku, a górną w 1650 roku. W wieży znajdują się dzwony pochodzące z Kamieńca Podolskiego: pierwszy z 1641 roku, opisany w powieści Henryka Sienkiewicz „Pan Wołodyjowski”, bijący na alarm podczas oblężenia tureckiego w 1672 roku, drugi z 1737 roku.

Przy okazji ostatnich prac remontowych ponad wejściem południowym odkryto polichromowany gotycki fryz ornamentalny. We wnętrzu zaskakuje niezwykłe bogactwo koloru nie tak częste w regionach północnej Polski. Polichromie pochodzą z lat 1922-25 i są autorstwa Henryka Jackowskiego do projektu Stefana Cybichowskiego. We wnętrzu zachowało się bogate, głównie XVIII-wieczne rokokowe wyposażenie. Część wyposażenia pochodzi z nieistniejącego już kościoła oo. karmelitów, m.in. bardzo piękne stalle. Ponadto w katedrze na uwagę zasługują ołtarze, ambona, oraz późnorenesansowa mosiężna chrzcielnica ufundowana przez burmistrza Wojciecha Łochowskiego w 1611 roku, a także epitafia, obrazy, oraz liczne tablice pamiątkowe. Najważniejszym zabytkiem sztuki w katedrze, a zarazem obiektem obdarzonym szczególnym kultem religijnym jest Madonna z Różą. Jest to przepiękny późnogotycki obraz Madonny z Dzieciątkiem, która w eleganckim, dworskim geście w drugiej ręce trzyma malutką ledwo rozkwitniętą różyczkę. Dla niej przy południowej ścianie prezbiterium powstało niewielkie rosarium z kwitnącymi różnymi gatunkami róż powiększane głównie przez nowożeńców. Bydgoska Matka Boska Pięknej Miłości, bo tak jest oficjalnie nazywana, czyni z katedry chętnie nawiedzane sanktuarium maryjne. W bocznej nawie północnej znajduje się jedyna, ocalała z okresu zaboru, kaplica św. Krzyża z 1617 roku z okulusami i profilowanym gzymsem. Posiada ona renesansową kopułę, zwieńczoną latarnią o kamiennych filarach z maszkaronami, zakończoną dzwonowatym hełmem i krzyżem. Wejście do kaplicy, odgrodzone dawniej kutą kratą, zostało w 2002 roku zastąpione przeszkleniem, a kaplica została zaadoptowana do całodziennego dyżuru spowiedniczego. Przy kościele, od strony północnej, od drugiej połowy XVIII wieku stoi figura św. Jana Nepomucena. Bydgoska Fara w 2004 roku dekretem Ojca Świętego Jana Pawła II została podniesiona do rangi katedry nowo powołanej Diecezji Bydgoskiej.

Katedra znajduje się na Starym Mieście przy ul. Farnej 2. Przy katedrze, po jej wschodniej stronie, znajduje się pałac biskupi o Dom Polski.

Zdjęcia wykonano w czerwcu 2018 roku.

Nowe zdjęcia wykonano w czerwcu 2026 roku.