Wołów to jedno z najstarszych miast śląskich, wspomniane w 1157 roku, kiedy to Władysław II Wygnaniec nakazał budowę drewnianego zamku. Obok zamku rozwinęła się osada. Miasto otrzymało prawa miejskie ok. 1285 roku, prawdopodobnie było lokowane przez jednego z Piastów głogowskich – Przemka ścinawskiego. Potem nastąpił napływ osadników niemieckich. Pod koniec XIII wieku miasto i okolice zostały zniszczone przez jedno z najsilniejszych na obecnych ziemiach polskich trzęsień ziemi.
Na miejscu drewnianego zamku w połowie XIV wieku książę oleśnicki Konrad I wzniósł murowany zamek z cegły. W 1392 roku Wołów przyłączono do Królestwa Czech. W XIV i XV wieku uformowały się władze miejskie (rada i burmistrz). W 1492 roku stało się własnością króla czeskiego Władysława II Jagiellończyka.
W 1526 roku Wołów wraz z Czechami wchodzi w skład państwa austriackich Habsburgów. W XVI wieku rozbudowano zamek. Miasto nawiedzały zarazy, z których najstraszniejszą była epidemia dżumy z 1585 roku, po której przy życiu pozostało tylko 375 mieszkańców. W XVI – XVII wieku Wołów to znany ośrodek sukiennictwa i handlu, większość mieszkańców staje się ewangelikami. Wojna trzydziestoletnia zrujnowała miasto i region (ludność miasta zmalała o połowę).
W latach 1653-75 miasto było stolicą samodzielnego księstwa. Od 1675 roku po śmierci ostatniego śląskiego Piasta, księcia brzesko-legnicko-wołowskiego Jerzego IV Wilhelma, księstwo znalazło się pod bezpośrednim zwierzchnictwem Habsburgów. 12 maja 1689 roku ogromny pożar zniszczył większość zabudowań, w tym ratusz, kościół i szkołę. Okres kontrreformacji zaznaczył się w Wołowie budową klasztoru i kościoła karmelitów (obecnie św. Karola Boromeusza).
W 1742 roku Wołów został przyłączony do Królestwa Prus. Od tego czasu stał się miastem garnizonowym wojsk pruskich. Kolejny pożar w 1781 roku spowodował upadek miasta oraz jego stopniową odbudowę. Rozebrano wówczas częściowo mury miejskie. Otwarcie linii kolejowej Wrocław – Berlin i Szczecin w 1874 roku oraz rozbudowa dróg i infrastruktury miejskiej spowodowało ożywienie ekonomiczne. W czasie II wojny światowej w mieście istniała baza zaopatrzeniowa formacji SS.
Miasto zostało zdobyte 26 stycznia 1945 roku przez armię sowiecką i przyłączone do Polski. Zabudowa była zniszczona w 70%. Po II wojnie światowej miasto zostało zasiedlone w większości przez przesiedleńców z dawnych kresów wschodnich, repatriantów z Francji oraz przez ludność łemkowską. Praktycznie nie było tutaj polskich autochtonów ani też nie ostała się ludność niemiecka (w większości ewakuowana przed zdobyciem miasta przez Armię Czerwoną). Po wojnie nastąpiła znaczna rozbudowa i modernizacja miasta jako lokalnego ośrodka usługowo-przemysłowego.
Wołów jest położony 35 km na północny-zachód od Wrocławia przy drodze nr 340 z Obornik Śląskich do Ścinawy.
Najważniejsze zabytki miasta to:
Zamek piastowski z pierwszej połowy XIV wieku, wielokrotnie przebudowywany w: 1578 roku, w XIX wieku, obecny kształt nadano mu w latach 1923-28 (osobny artykuł).
Nowe zdjęcia wykonano w lipcu 2026 roku.
Elewacja frontowa
Kolumna Maryjna na tle zamku
Gotycki kościół św. Wawrzyńca (dawny kościół ewangelicki) został zbudowany na przełomie XIV – XV wieku. Pierwotnie była to drewniana świątynia. Budowę kościoła murowanego z cegły rozpoczęto w 1391 roku z fundacji księcia Henryka III głogowskiego, nakryto sklepieniami w latach 1406-08. Odbudowywany po pożarach w 1465 i 1689 roku, został poddany restauracji w 1711 roku. Przebudowany w latach 1471-83 uzyskuje charakter późnogotycki. Od około połowy XVI wieku stał się głównym kościołem luterańskim miasta (tylko w latach 1682-1701 był na krótko zwrócony katolikom). Kościół rozbudowano w 1908 roku – dobudowano kruchtę od strony zachodniej.
Świątynia ma czteroprzęsłową prostokątną nawę i wydłużone prezbiterium, zakończone poligonalnie. Kościół jest w całości oskarpowany. Wnętrze jest trzynawowe, halowe, nakryte sklepieniem klasztornym z początków XVIII wieku, wspartym na kwadratowych filarach, z wyjątkiem prezbiterium nakrytego sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Na murach kościoła znajdują się liczne renesansowe i barokowe epitafia mieszczan wołowskich z okresu od XVI do XVIII wieku. Od północy między nawą a prezbiterium znajduje się kwadratowa wieża, a obok niej zakrystia.
Wystrój wnętrza jest barokowy. W kościele znajdują się organy Adama Honorato Caspariniego z 1715-17 roku (częściowo oryginalne), zachował się bogato zdobiony prospekt, wiele oryginalnych piszczałek oraz elementów wewnątrz organów. Po 1945 roku kościół został opuszczony i niszczał aż do 1973 roku, kiedy przejęty został przez katolików, poświęcony 9 sierpnia 1981 roku. Od 2001 roku w kościele organizowany jest Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej Cantus Organi.
Kościół znajduje się około 200 metrów na zachód od zamku.
Zdjęcia wykonano w lipcu 2026 roku.
Epitafia
Ołtarz główny
Barokowy kościół pw. św. Karola Boromeusza został wzniesiony ew latach 1712-24. Z powodu ostatecznego przyznania luteranom największego kościoła w Wołowie na mocy ugody z Altranstadt w 1707 roku, katolicy zostali pozbawieni własnej świątyni. Wówczas, przy pomocy zakonu karmelitów, zaczęto wznosić w mieście klasztor i kościół zakonu karmelitów. 20 lipca 1713 roku dokonano uroczystego poświęcenia kamienia węgielnego pod budowę klasztoru, uczynił to ówczesny opat cystersów lubiąskich Ludwik Banek. Budowę klasztoru i kościoła zakończono w 1724 roku, a konsekracja odbyła się 1 sierpnia 1730 roku. Kościół i klasztor spłonął podczas wielkiego pożaru miasta w 1781 roku, a po 1785 roku został odbudowany. W 1791 roku zawieszono na wieży mały dzwon. Obecny zawieszono w 1926 roku nadając mu imię patrona kościoła. 23 listopada 1810 roku na mocy edyktu króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III nastąpiła sekularyzacja klasztoru. W 1812 roku kościół został przekazany parafii katolickiej wraz z północnym skrzydłem klasztoru. Pomieszczenia poklasztorne po wschodniej stronie zostały przebudowane i zamienione na pruskie koszary wojskowe.
Kościół to budowla jednonawowa z rzędami bocznych kaplic, wzniesiona na planie prostokąta. Główna nawa sklepiona kolebkowo posiada cztery przęsła oddzielone łukiem tęczowym od niższego i węższego prezbiterium. Rokokowy ołtarz główny ozdabia obraz Apoteeoza św. Karola Boromeusza z 1721 roku, autorstwa Jeremiasza Józefa Knechtela. Przy prezbiterium znajdują się empory z podwójnymi oknami. Główną zachodnią elewację kościoła, zwieńczoną potrójnym szczytem, zdobią umieszczone w niszach figury prokokini Anny i starca Symeona. Na osi środkowej znajduje się barokowy portal. Nad wejściem do kościoła umieszczono dwa herby: Habsburgów i Zakonu Karmelitów. Kościół jak wiele budowli barokowych nie posiada wieży, lecz ma jedynie drewnianą sygnaturkę.
W klasztorze obecnie mieści się plebania. Jednym z ciekawszych zabytków klasztoru jest późnogotycka figura NMP umieszczona nad furtą klasztorną, pochodząca prawdopodobnie z XV wieku.
Kościół znajduje się około 300 metrów na północ od zamku.
Zdjęcia wykonano w lipcu 2026 roku.
Fasada kościoła a z lewej klasztor
Furta klasztorna z figurą NMP
Nawa główna
Prezbiterium
Ołtarz główny
Ratusz został wzniesiony w roku 1692, a w latach 1689-1767 był powiększany. W okresie od 1818-1922 ponownie kilkukrotnie powiększono bryłę, a w latach 1820-40 przebudowano wnętrza budynku. W roku 1945 na skutek działań wojennych ratusz spłonął, a następnie w latach 1958-62 został zrekonstruowany, według projektu wrocławskiego architekta Mirosława Przyłęckiego. Obecnie jest siedzibą władz miejskich.
Ratusz składa się z następujących części: budynku głównego, wieży, budynku celnego, wartowni i domu wagi. Starsza część posiada dachy dwuspadowe, ujęte w szczyty o wolutowym spływie z trójkątnymi przyczółkami. Część nowsza nakryta jest dachami łamanymi. Wieża w dolnej części jest czworoboczna, wyżej przechodząca w ośmiobok, nakryta jest cebulastym hełmem z latarnią. Główne wejście do budowli posiada dwubiegowe schody i barokowy portal z kartuszem. We wnętrzach ratusza znajdują się sklepienia kolebkowe a w przyziemiu stylowa restauracja. Przed głównym wejściem stoi figura św. Jana Nepomucena pochodząca z 1723 roku. Na elewacji południowej znajdują się płyciny z podpisanymi herbami.
Ratusz znajduje się w centru miasta na środku Rynku.
Zdjęcia wykonano w lipcu 2026 roku.
Portal wejściowy i figura św. Jana Nepomucena
Kartusze herbowe
Pomieszczenia restauracji
Pomieszczenia restauracji
Kamienice Starówki