Pierwsza wzmianka o Świeciu pochodzi z 1198 roku, kiedy to było stolicą samodzielnego księstwa pomorskiego, władanego przez Grzymisława. W następnym stuleciu Świecie należało do Pomorza i było rządzone między innymi przez Świętopełka i Mściwoja. Po sprowadzeniu na niedaleką ziemię chełmińską Krzyżaków w roku 1226, było ważnym polskim grodem obronnym Pomorza. W 1242 gród przeniesiono w widły rzek Wisły i Wdy. W 1309 roku po długotrwałej obronie, zostało zdobyte przez zakon krzyżacki jako ostatni punkt obrony Pomorza Gdańskiego. Krzyżacy w Świeciu utworzyli komturię. W 1344 roku komtur Gunter von Hohenstein rozpoczął budowę murowanego zamku, którą ukończono do roku 1350. Prawa miejskie chełmińskie Świecie otrzymało w roku 1338, wówczas założono je w nowej lokalizacji, na północ od starego grodu. Podczas wojny trzynastoletniej zamek kilkakrotnie zmieniał właścicieli, w 1454 roku miasto i zamek opanowali członkowie Związku Pruskiego. W 1455 roku załoga krzyżackiego Gniewu dokonała rzezi mieszkańców. Ostatecznie zajęli go Polacy ustanawiając w 1466 roku starostwo świeckie.
Aż do „potopu szwedzkiego” miasto bogaciło się na handlu wiślanym, jednak Szwedzi zupełnie zniszczyli Świecie i doszczętnie spalili zamek. Miasto ze zniszczeń odbudowywało się przez około 100 lat. Po największej powodzi w historii miasta, która miała miejsce w 1853 roku, nastąpiły przenosiny miasta na wysoki lewy brzeg Wdy, rozpoczęto je w 1857, a zakończono w 1890 roku. W 1772 roku w wyniku I rozbioru Polski miasto znalazło się w zaborze pruskim.
Ponownie Świecie powróciło do Polski 25 stycznia 1920 roku. W pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości nastąpił znaczny odpływ miejscowej ludności niemieckiej do Niemiec. W 1934 roku funkcję Okręgowego Prezesa Katolickiego Związku Polskiej Młodzieży Męskiej w powiecie świeckim pełnił ksiądz Bernard Sychta. Po wybuchu II wojny światowej miasto zajęli Niemcy bez walki na początku września. Jesienią 1939 roku niemieckie władze okupacyjne dokonywały eksterminacji miejscowej ludności polskiej. W lasach mniszkowskich wymordowano 1350 pacjentów szpitala psychiatrycznego, a na ul. Polnej rozstrzelano około 40 Żydów. Na początku 1945 roku wycofujące się wojska niemieckie ze zgrupowania toruńskiego wzmocniły świecki garnizon i utworzyły w mieście przy ulicy Polnej, linię oporu. Rosjanie próbowali 9 razy przejść przez Wisłę, nadaremnie – ponieśli ciężkie straty. Na skutek ostrzału został zniszczony kościół farny w Świeciu, gdyż Rosjanie ulokowali tam punkt medyczny. Mroźną zimą 1945 roku Niemcy opuścili pozycje w Świeciu po przerwaniu przez Rosjan pozycji obronnych na wysokości wsi Gruczno.
Na podstawie dekretu PKWN z 31 sierpnia 1944 roku zostały utworzone miejsca odosobnienia, więzienia i ośrodki pracy przymusowej dla „hitlerowskich zbrodniarzy oraz zdrajców narodu polskiego”. Po wojnie nastąpił rozwój miasta, rozbudowano cukrownię (istniejącą od 1883 roku), zakłady mięsne, młyny oraz zbudowano nowoczesną wytwórnię pasz treściwych. Jednak najważniejszym wydarzeniem w powojennej historii Świecia była podjęta w 1961 roku decyzja o budowie zakładów celulozy i papieru, które zostały uruchomione w 1968 roku, a w kilka lat później zatrudniały ponad 4600 osób.
Świecie położone jest na Pojezierzu Pomorskim, u ujścia rzeki Wdy do Wisły, około 125 km na południe od Gdańska.
Najważniejsze zabytki miasta to:
Gotycki kościół Matki Bożej Częstochowskiej i św. Stanisława w Świeciu został wybudowany w XV wieku (prezbiterium) i w połowie XVI wieku (nawy). Świątynia została poświęcona w 1521 roku. W latach 1626–29 po pierwszej wojnie szwedzkiej została przebudowana w stylu renesansowym. W 1945 roku w czasie wyzwalania miasta przez armię sowiecką, została zniszczona. Po odbudowie latach 1983–88, w 1990 roku utworzono przy niej nową parafię i dodano wezwanie Matki Bożej Częstochowskiej.
Budowla posiada trzy nawy. Nawa główna reprezentuje styl przejściowy między gotykiem i renesansem i posiada prawie czworoboczne okna. Prezbiterium ze schodkowym szczytem jest gotyckie, natomiast czworokątna wieża z prostokątnymi oknami jest renesansowa. Nawa główna i wieża zostały ufundowane przez starostę świeckiego i wojewodę pomorskiego Jerzego Konopackiego. Wnętrze niegdyś głównie barokowe, aktualnie wyposażone jest bardzo skromnie. W kościele znajduje się obraz Najświętszej Marii Panny, który miał trafić do kościoła w Gdańsku, lecz gdy statek zacumował do Świecia i chciał kontynuować swoja podróż nie mógł odpłynąć z powodu przypływu. Znak ten uznano jako cud i postanowiono obraz zostawić w świeckim Kościele i od tego czasu miasto było pod opieką Najświętszej Marii Panny.
Gotycki kościół Matki Bożej Częstochowskiej i św. Stanisława w Świeciu został wybudowany w XV wieku (prezbiterium) i w połowie XVI wieku (nawy). Świątynia została poświęcona w 1521 roku. W latach 1626–29 po pierwszej wojnie szwedzkiej została przebudowana w stylu renesansowym. W 1945 roku w czasie wyzwalania miasta przez armię sowiecką, została zniszczona. Po odbudowie latach 1983–88, w 1990 roku utworzono przy niej nową parafię i dodano wezwanie Matki Bożej Częstochowskiej. Budowla posiada trzy nawy. Nawa główna reprezentuje styl przejściowy między gotykiem i renesansem i posiada prawie czworoboczne okna. Prezbiterium ze schodkowym szczytem jest gotyckie, natomiast czworokątna wieża z prostokątnymi oknami jest renesansowa. Nawa główna i wieża zostały ufundowane przez starostę świeckiego i wojewodę pomorskiego Jerzego Konopackiego. Wnętrze niegdyś głównie barokowe, aktualnie wyposażone jest bardzo skromnie. W kościele znajduje się obraz Najświętszej Marii Panny, który miał trafić do kościoła w Gdańsku, lecz gdy statek zacumował do Świecia i chciał kontynuować swoja podróż nie mógł odpłynąć z powodu przypływu. Znak ten uznano jako cud i postanowiono obraz zostawić w świeckim Kościele i od tego czasu miasto było pod opieką Najświętszej Marii Panny.
Świecie jest położone 45 km na północ od Bydgoszczy, przy drodze nr 91 do Gdańska. Stara Fara znajduje się w widłach Wisły i Wdy, na południe od zamku przy ulicy PCK na terenie starego miasta, tuż przy fragmentarycznych pozostałościach dawnych murów miejskich. Zdjęcia wykonano w czerwcu 2014 roku.
Zdjęcia wykonano w czerwcu 2014 roku.
Nowe zdjęcia wykonano w czerwcu 2026 roku.
Zespół klasztorny w Świeciu założony przez bernardynów w XVII i XVIII wieku składa się z barokowych budynków poklasztornych i barokowego kościoła pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, zbudowanego w latach 1692-1720. Bernardyni zostali sprowadzeni do miasta z Bydgoszczy między 1624 a 1626 rokiem przez ówczesnego burmistrza Jerzego Kapela, który był głównym założycielem i fundatorem założenia. W dniu 3 października 1721 roku nowy kościół został poświęcony przez biskupa kujawskiego Antoniego Szembeka. W świątyni został umieszczony łaskami słynący obraz Matki Bożej – zwanej Świecką. W 1741 roku zostały dobudowane krużganki otaczające dziedziniec przed świątynią oraz wieża–brama i w takim stanie pobernardyński zespół klasztorny zachował się do dnia dzisiejszego.
Wnętrze jednonawowej świątyni zostało urządzone podczas rządów króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. W prezbiterium znajduje się rokokowy ołtarz główny, wykonany w 1767 roku. Wyrzeźbione w 1800 roku przez brata Paschalisa ołtarze boczne w stylu klasycystycznym są poświęcone założycielom zakonu, św. Franciszkowi z Asyżu i św. Antoniemu z Padwy. Ambona powstała na przełomie XVII/XVIII wieku. W krużganku, we wnękach mieszczą się obrazy przedstawiające sceny z życia Chrystusa. Trzynaście z nich zostało namalowanych w 1792 roku w stylu rokokowym przez brata Linka – bernardyna. Następne trzy zostały namalowane na przełomie XIX/XX stulecia na miejscu starszych, mocno zniszczonych. Sam klasztor skasowano w 1816 roku, jego pomieszczenia wykorzystywane są obecnie przez szkoły katolickie. Na placu przed kościołem znajduje się pomnik papieża Jana Pawła II.
Świecie jest położone 45 km na północ od Bydgoszczy, przy drodze nr 91 do Gdańska. Założenie znajduje się w centrum miasta u wylotu ulicy Klasztornej, biegnącej wzdłuż części Dużego Rynku.
Zdjęcia wykonano w czerwcu 2014 roku.
Nowe zdjęcia wykonano w czerwcu 2026 roku.
Centralny plac Świecia czyli Rynek, przyciąga uwagę głównie za sprawą okazałego neogotyckiego Ratusza, obecnie mieszczącego Pałac Ślubów. Ratusz zbudowany z jasnej cegły w 1879 roku, stylizowany jest na obronny zameczek z wieżą i blankami. W budynku Ratusza, od strony ulicy Kopernika ulokowana jest Izba Regionalna, w której poznać można długie i ciekawe dzieje miasta.
Rynek otaczają ponadto urokliwe secesyjne kamieniczki mieszczańskie – zbudowane głównie w okresie od 1860 do 1900 roku. Reprezentują wszystkie style architektoniczne XIX wieku. Niektóre z nich cechuje wysoki kunszt, który zawdzięcza się dużym środkom, które cesarz Wilhelm I przeznaczył na budynki dzielnicy „Nowy Świat” podczas przenosin miasta.
Zdjęcia wykonano w czerwcu 2026 roku.
Ruiny zamku krzyżackiego (osobny artykuł).
